گروه تكنولوژي وگروههاي آموزشي ابتدايي

بسم الله الرحمن الرحیم

( پروژه های علمی دانش آموزان دوره ابتدایی )

سخنی با معلمان

جشنواره جابر بن حیان ، فرصت ها و تهدید ها

معلمان و والدین مهمترین ارکان تاثیر گذار در فرایند اجرا و تحقق اهداف جشنواره جابر بن حیان تلقی می شوند ، چرا که میزان بهرمندی دانش آموز از فرصت های آموزشی مورد نظر این جشنواره مستقیما با دیدگاه ها و عملکرد معلمان و والدین در این رابطه پیوستگی دارد و تلقی معلمان و والدین از نقش خود در این رابطه ومیزان دخالت آنها در انجام پروژه سهم دانش آموز را از فرصت های یادگیری موجود در پروژه علمی رقم خواهد زد .

علت این پیوستگی شدید چیست ؟ دانش آموز دوره ابتدایی از نظر سطح دانش و مهارت اختلاف زیادی با معلم و والدین خود دارد و شاید بسیاری از مطالب پروژه ای را که انتخاب می کند برای معلم و یا والدین او اطلاعات و مهارت هایی بدیهی تلقی شوند . اما آنچه برای ما بدیهی تلقی شده و مسائلی که طی سال ها تجربه برای ما کاملا حل شده اند ، برای یک دانش آموزدوره ابتدایی فرصتی جدید تلقی می شود که می تواند از رهگذر آن ، مهارت ها و تجربیات جدیدی را پیدا کند و به شناخت جدیدی از دنیای پیرامون خود دست پیدا کند و اساسا این خود یکی از اهداف مهم پروژه علمی است . پس والدین و معلمان عزیز به خاطر داشته باشند که با ارائه اطلاعات نا به هنگام فرصت های یادگیری و کسب تجربه را در جریان پروژه از دانش آموز نگیرند . یکی دیگر از تفاوت های دانش آموز دوره ابتدایی با مقاطع بالاتر این است که در انجام پروژه نیاز به کمک بیشتری از سوی والدین ویا معلمان دارد و همین مسئله می تواند تهدیداتی را ایجاد نماید . میزان کمک معلم و یا والدین باید به اندازه ای باشد که فرصت یادگیری را از دانش آموز نگیرد و در ضمن پروژه آنچنان پردردسر به نظر نرسد که معلمان و والدین آن را به عنوان یک بار سنگین بر دوش خود تلقی کنند .

به تحقق کدام اهداف بیندیشیم

معلمان عزیز به یاد داشته باشند نوع و موضوع پروژه علمی را باید متناسب با سن و پایه تحصیلی دانش آموز انتخاب کنند و از انتخاب پروژه هایی که از توان دانش آموز خارج است به شدت بپرهیزند ، چرا که یک انتخاب بد ، نه تنها دستیابی به اهداف بلند جشنواره جابر بن حیان را غیر ممکن می سازد بلکه موجبات آسیب و دلزدگی دانش آموز را از این فعالیت لذت بخش علمی فراهم می آورد . در این قسمت به اهداف پروژه علمی به تفکیک پایه ها اشاره می شود تا سطح انتظار از دانش آموز و به تبع آن پروژه های مناسب او در هر پایه مشخص گردد :

پایه اول :

• برقراری ارتباط دوطرفه با دیگران و بیان مشاهدات ، تجربیات و افکار خود از طرق مختلف ( مثلا : شفاهی ، تصویری و یا گرافیکی )
• طبقه بندی اشیاء ، رویدادها و موجودات  

پایه دوم :

• استفاده از حواس خود برای تفسیر مشاهدات
• حدس زدن مبتنی بر مشاهدات در باره نتایج یک رویداد یا وضعیت

پایه سوم :

• طرح سوالاتی که باعث افزایش دامنه تحقیق و اکتشاف مبحث مورد نظر می شود 

• اندازه گیری اشیاء و رویدادها

پایه چهارم :

• انجام پیش بینی ها برپایه دلایل و مطابق با مبحث مورد نظر
• استفاده از داده های ( نتایج ) به دست آمده از تحقیق برای تشخیص الگوها و روابط و رسیدن به نتیجه گیری

پایه پنجم :

• شناسایی متغیرهایی که می توانند در جریان یک آزمایش تغییر کنند .
• ارزیابی صحت یک آزمایش معین
• توصیف مراحل و طراحی یک آزمایش

کدام یک از انواع پروژه مهمتر است ؟

انواع 5 گانه پروژه هریک در جایگاه خود اهمیت و فوائد آموزشی خود را دارد لذا نباید نگاه به این موضوع که در نمایشگاه کشوری تنها پروژه های آزمایش پذیرفته می شوند باعث ایجاد این تصور غلط شود که تنها همین  نوع پروژه مهم و مفید است . برای یک دانش آموز اول ابتدایی متناسب با اهدافی که تعریف کردیم انجام یک پروژه جمع آوری و طبقه بندی بهترین گزینه است و اهداف پروژه علمی را در رابطه با او محقق می کند . پس معلمان و والدین عزیز بهتر است به جای اندیشیدن به رقابت در نمایشگاه به نیازها و توان کودک خود بیندیشند و این تصور درست را ایجاد کنند که نوع پروژه و جایزه بردن مهم نیست بلکه هرکس بتواند یک پروژه را متناسب با علاقه و توان خود انجام دهد و در نمایشگاه مدرسه شرکت کند برنده شده است . یکی از علل پذیرفتن پروژه های آزمایش در مرحله کشوری اولا جامعیت این نوع پروژه از نظر تحقق اهداف آموزشی است  و ثانیا این است که اغلب ،  دانش آموزان پایه های چهارم و بالاتر این نوع پروژه را انتخاب می کنند و این دانش آموزان برای شرکت در یک نمایشگاه آن هم در سطح کشوری آمادگی بیشتری نسبت به پایه های اول تا سوم دارند . بنابراین معلمان و والدین عزیز توجه داشته باشند که نوع پروژه اهمیت زیادی ندارد بلکه علاقه و توان دانش آموز و نحوه اجرای پروژه میزان تحقق اهداف را تعیین خواهد نمود .